Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Son zamanlarda oldukça konuşulan bir enzim haline gelen Telomer, yaşlanma sürecini etkilemekte. Peki Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır? İşte detaylar…

Yaşlanmayı etkileyen bir enzim olduğu için telomer tedavisi adı altında yaşlandırmayı geciktirici yöntemlerde de kullanılan bu enzim, bazı ünlüler tarafından da kullanılmıştır.

Telomer nedir?

Telomerler, ökaryotik kromozomların DNA ve protein içeren uç bölgeleri olup çok sayıda ‘’TTAGGG’’ (genellikle memelilerde görülen dizi) dizi tekrarı içeren heterokromatik yapılardır.Telomer sentezinden telomeraz (telomer terminal transferaz veya revers transkriptaz) enzimi sorumludur.

TELOMER YAŞLANMADA ETKİLİ MİDİR?

Normal dokulardaki telomerin uzatılmasından sorumlu sistemler bölünme sırasında etkinliklerini sürdürmezler. Bu nedenle telomerler hücre bölünmesi sırasında kısalırlar. Telomer uzunluğu hücrelerin replikatif yaşama süresini belirler. Telomerler kritik uzunluğa kadar kısaldıklarında yaşlanma programı aktive olur. Bundan sonra hücre bölünmesi durur.  Fakat yaşamaya ve fonksiyon görmeye devam ederler.

Eşey hücrelerinde telomerlerin bakımı aktif olarak yapılmaktadır. Bunun sebebi, bir sonraki nesle kromozom transferi yapılma zorunluluğudur. Bu durum telomer replikasyonunda görevli olan telomeraz enzimi aktivitesi ile gerçekleşmektedir.

TELOMER TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Yaşlanmanın önüne geçilmesi amacı ile bu konular ve nelerin yaşlanmaya yol açtığı sorusu, bilimsel çevreleri meşgul eden ve üzerinde yoğun olarak çalışılan konulardan biridir. Bu bağlamda telomerlerin boylarının kısalmasına engel olmanın hatta telomer boylarının uzatılmasının sağlamanın insan ömrünü uzatabileceği konusu gündeme gelmeye başladı.

2015 tarihinde J. Ramunas, E. Yakubov ve arkadaşları FASEB adlı dergide telomerlerin uzatılabileceğini kendilerinin de bunu başardıklarını yayınladılar. Bu yaşlanmanın önüne geçilebileceği anlamı taşıyordu.

Reverse aging’e temel olan telomer tedavisi 4 aşamadan oluşur.

  1. Life Length Telomer Analiz Testi (TAT) ile biyolojik yaşın saptanması telomer tedavisinin 1. aşamasını oluşturur.
  2. Doktorunuz tarafından yaşlanma hızınıza ve yaşlandırıcı sebeplerininize uygun olan tedaviler, beslenme ve egzersiz programaları belirlenir, bu da telomer tedavisinin 2. aşamasıdır.
  3. TA-65 besin desteğinin yanısıra gerekli olabilecek diğer besin desteklerinin de telomer tedavi programına doktorunuz tarafından eklenmesi 3. aşamadır.
  4. 1 yıllık bir programın sonunda, Life Length Telomer Analiz Testi’nin tekrarlanarak elde edilen reverse aging (gençleşme) etkisinin ve telomer tedavisinin sonuçlarının analiz edilmesi son aşamadır.

Dr. John Cooke konuya ilişkin olarak şu yorumda bulundu:  “Bu çalışma, hücre terapilerini iyileştirmek ve insanlarda hızlanan yaşlanma bozukluklarını tedavi etmek için telomer uzunluğunun geliştirilmesine yönelik ilk adımdır”. Diğer yandan Stanford’daki mikrobiyoloji ve immünoloji profesörü Helen Blau, “İnsanlardaki telomerleri uzatmanın bir yolunu bulduklarını, bu hücrelerdeki iç saati uzun yıllar insan hayatına eşdeğer olarak geri döndürdüklerini” söylemiştir. Tabii ki bu araştırmalarda mRNA’lar (haberci ribonükleikasitler) kullanılmıştır. Bunun gıda takviyesiyle sağlanması söz konusu değildir.

Bu da ilginizi çekebilir!  Varis tedavisi nasıl yapılır? Varis nasıl geçer?
Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Telomerleri uzatıldığında hücrelerin artık sonsuza dek bölünmeye gitmeyecekleri anlamı çıkar. Bu durum kanser riskini artmaktadır ki insanlarda potansiyel bir tedavi olarak kullanılması çok tehlikeli hale gelir. Sonuçta kanser oluşturma potansiyellerinin varlığı nedeni ile insanlarda tedavi amaçlı kullanılmaları şimdilik düşünülmemelidir.

Telomer – kanser ve telomer – yaşlanma ilişkisinin tam olarak açıklığa kavuşabilmesi için çok sayıda yeni araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır.  Geçtiğimiz Haziran ayında, California-San Francisco Üniversitesi tarafından yönetilen bir çalışmada söylenenlerin aksine,  uzun telomerlerin beyin kanseri riskiyle ilişkili olduğunu iddia eden raporları yayınlanmıştır.

Diğer yandan gıda takviyelerinin telomer tedavisi gibi sunulması fevkalade yanlıştır. Daha laboratuvar aşamasında olan bu araştırmalar çok önemlidir. Dr. Blau bile potansiyel kullanım alanlarını sayarken “olabilir” ifadelerini kullanmıştır. Genetik hastalıklar, kas hastalıkları, diyabet ve kalp hastalıklarında kök hücre hedefli tedavilerde telomerlerin önemli yeri vardır.

Ölüm dediğimiz hadise zaten genetik olarak kodlanmış bir olaydır. Laboratuvar ortamında alınan sonuçlar pratik hayatta aynı neticeleri vermeyebilir. Bize düşen DNA’mızı, kromozomlarımızı dolayısı ile telomerlerimizi hasarlayıcılara karşı korumaktır. Bunun için sigara ve alkolden uzak durmak, stres oluşturan ortamlardan ve olaylardan uzaklaşmak, yediğimize içtiğimize dikkat etmek, genetiği değiştirilmiş gıdalardan ve hazır besinlerden, trans yani denatüre olmuş yağ kullanılan yiyecekleri almamak, bentonit kullanmak, ozon tedavisi almak, Omega 3 almak sağlıklı bir yaşlanmanın ve telomerleri korumanın gereklerindendir.

Telomer Sendromu

Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Telomer sendromları, kemik iliği yetmezliğine ve akciğer hastalığına neden olabilen kalıtsal durumlardır . Bu sendromların şiddeti değişebilir ve çocukları ve yetişkinleri etkileyebilir. Nadir durumlarda, bir hastanın telomer sendromu, diskeratozis konjeniti adı verilen bir durum olarak görünebilir. 

Tüm telomer sendromlarının yaklaşık yüzde 1’ini oluşturan durum deri, ağız ve tırnaklarda anormal bulgularla karakterizedir. Bu koşulların temelini anlamadaki ilerlemeler, doktorların diskeratozis konjenita ve telomer sendromları olan hastaları belirlemesine yardımcı olmuştur.

Risk faktörleri

Diskeratozis congenita da dahil olmak üzere Telomer sendromlarına, kromozomların koruyucu uçları olan anormal derecede kısa telomerler neden olur. Telomerler anormal derecede kısaldığında, hücreler artık etkili bir şekilde bölünemezler. Telomeraz adı verilen telomer uzatma enzimini üreten gendeki kalıtsal bir mutasyon (DNA kodundaki değişiklik), enzimi devre dışı bırakır ve telomerlerin daha hızlı bir şekilde kısalmasına neden olur.

Bu da ilginizi çekebilir!  Çemen otu ile göğüslerinizi büyütün! Peki nasıl kullanacaksınız?

Telomer sendromlarda en sık mutasyona uğramış genler TERT (telomeraz ters transkriptaz anlamına gelir) ve TR (aynı zamanda TERC ). Cinsiyete bağlı X kromozomunda bulunan DKC1 genindeki mutasyonlar ve TINF2ayrıca diskeratozis konjenita ve bununla ilgili bozukluklara da neden olabilir. Bazı durumlarda, aile üyelerinde kısa telomerler tanımlansa bile, etkilenen bir ailede kalıtsal mutasyonlar bulunamaz. 

Hastaların ailelerinde kalıtsal mutasyonlar her zaman bulunmadığından, belirli klinik özelliklerle birlikte anormal derecede kısa telomer kombinasyonuna sahip hastalarda telomer sendromları teşhis edilir. Johns Hopkins araştırmacıları, telomer sendromlarının ek genetik nedenlerini belirlemek için araştırmalar yapıyorlar.

Semptomlar

Telomer nedir? Telomer tedavisi nasıl yapılır?

Telomer sendromlarının semptomları değişiklik gösterir ve her hastanın telomer uzunluğuna bağlıdır. Bazı hastalarda çok az semptom görülür veya hiç yoktur. Koşullar şunları içerir:

  • Kemik İliği Yetmezliği – konjenit diskeratozun ciddi bir semptomu, kemik iliği yetmezliği durumu olan birçok çocukta ortaya çıkar. Kemik iliği yetmezliği genellikle hastalar trombositopeni, trombosit adı verilen düşük sayıda kan pıhtılaşma hücresi veya vücudun bağışıklık sisteminde rol oynayan düşük sayıda beyaz kan hücresi olan nötropeni yaşadığında ortaya çıkar.
     
  • ulmoner fibroz – Pulmoner fibroz veya akciğerde yara izi, telomer sendromlarının en yaygın semptomudur ve genellikle kemik iliği yetmezliği olmayan yetişkinleri etkiler. Kemik iliği nakli yapılan çocuklarda da görülür.
     
  • Karaciğer hastalığı – Karaciğer yaralanması (siroz), telomer sendromlarının bir komplikasyonu olabilir ve bunu yaşayan hastalarda genellikle genişlemiş bir dalak vardır.
     
  • Gastrointestinal hastalık – Küçük çocuklar arasındaki şiddetli vakalarda, telomer bozuklukları, kanlı ishal ve yetersiz kilo alımı ve gelişememe denilen fiziksel büyüme gibi bağırsakta izole sorunlara neden olabilir.Bu semptomlar genellikle Hoyeraal olarak bilinen nadir bir telomer bozukluğu olan hastalarda görülür. Hreidarsson sendromu.
     
  • Deri ve mukozal anormallikler – Doğuştan diskeratozda, hastaların derisinde lekeler ve yamaların eksikliği veya fazlalığı ile anormal pigmentasyon olabilir. Pigmentasyon modeli tipik olarak yüzün, boynun ve gövdenin üst kısmının güneşe maruz kalan bölgelerinde görülür. Ağzın içinde beyaz lekeler olarak görünebilen lökoplaki denen bir durum da ortaya çıkabilir.Diğer semptomlar arasında genç yaşta saçların beyazlaşması ve tırnaklarda güçsüzlük veya çıkıntı ile birlikte yarılma olabilir.
Bu da ilginizi çekebilir!  7 Mayıs Dünya Astım Günü | Astım nedir? Astım belirtileri nelerdir?

Diğer semptomlar arasında göz problemleri (aşırı yırtılma gibi), iskelet problemleri (osteoporoz veya kalçalarda veya başka yerlerdeki kemik dokusunun zayıflığı gibi) veya darlık adı verilen yemek borusunun daralması yer alır.

  • Kanser riski – Küçük bir hasta alt kümesinde telomer sendromları, kanser riskinin artmasıyla ilişkilendirilebilir. Bu kanserler ciltte veya ağızdaki mukozal zarlarda ve başka yerlerde görünebilir. Miyelodisplastik sendrom veya akut lösemi gibi kemik iliği kanserleri de meydana gelebilir.
     
  • Hoyeraal-Hreidarsson sendromu çok nadirdir ve genellikle yaşamın ilk yıllarında teşhis edilir ve şiddetli bir telomer sendromunu temsil eder. Düşük ağırlık, gelişme geriliği ve serebellar ve immün anormallikler ile karakterizedir.

Teşhis

Telomer sendromları, durumla ilişkili semptomları ve anormal derecede kısa telomer uzunluğu olan hastalarda teşhis edilir. Hastaların yüzde 20 – 60’ında, telomer sendromlarıyla ilişkili bir gende genetik değişiklik (mutasyon) tanımlanabilir.

Tedavi

Tedavinin zamanlaması – İlerleme hızının yavaş olduğu birçok hafif vakada, hastalar yıllarca tedaviye ihtiyaç duymayabilir. Tedavi kararları her hasta için kişiselleştirilir ve bu durumu tedavi etmede deneyimli klinisyenlerle tartışılır.

İlaçlar – Kemik iliği yetmezliği olan hastalarda steroid ilaçların (androjenler olarak bilinir) kullanılmasının anekdot raporlarının kan hücresi sayımlarını iyileştirdiği gösterilmiştir.

Kök hücre nakli / Kemik iliği nakli – Telomer kısalmasına bağlı ciddi kemik iliği yetmezliği bozukluklarının tedavisi, hastanın kemik iliği veya periferik kan kök hücrelerinin sağlıklı bir donörden alınanlarla değiştirildiği kemik iliği / kök hücre naklidir. Telomer sendromu hastaları, standart nakillerde kullanılan belirli ilaçların yan etkilerine eğilimlidir ve bu özel durumda deneyimi olan bir merkezde değiştirilmiş bir nakil rejimine tabi tutulmalıdır. Johns Hopkins’te, bu durum için başarılı bir şekilde kemik iliği nakli gerçekleştirdik.

Akciğer ve karaciğer hastalığı – Akciğer veya karaciğer nakli, pulmoner fibroz veya karaciğer sirozu birincil komplikasyonlar olan bazı hastalar için uygun olabilir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.